Luistert je gsm mee voor reclame?

Gepubliceerd Bijgewerkt Varia Braindump

“Mijn gsm luistert mee.” Dat hoor ik geregeld. Je praat met iemand over een product en even later staat het tussen je advertenties. Ik snap dat dat verdacht voelt, maar ik zou eerst naar andere verklaringen kijken.

In Panoptispy, een Android-onderzoek uit 2018, vonden onderzoekers tijdens hun tests geen audiolekken. Ze beschrijven ook beperkingen van die tests. Een garantie dat geen enkele app je vandaag afluistert, kan je daar dus niet uit halen. Een raak getimede advertentie bewijst het evenmin.

Waarom die reclame ineens opvalt

Als je net over een onderwerp gepraat hebt, let je er meer op. Een advertentie die je gisteren voorbij scrolde, kan vandaag blijven hangen. Dat past bij wat Arnold Zwicky de frequentie-illusie noemt: zodra iets je opvalt, lijkt het plots overal te zijn.

En er zijn de gegevens die diensten al verzamelen. Google noemt onder meer zoekactiviteit, interacties met advertenties, apparaatgegevens en locatie. Welke gegevens worden gebruikt, hangt mee af van je instellingen. Daar kan al behoorlijk wat context in zitten.

Wat een gedeelde wifi kan verraden

Toestellen op dezelfde wifi delen vaak een publiek IP-adres. De Amerikaanse toezichthouder FTC beschreef al in 2017 hoe advertentiebedrijven dat kunnen gebruiken om toestellen aan hetzelfde huishouden te koppelen. Met locatie en andere signalen proberen ze die inschatting te verbeteren.

Zo kan gedrag op het ene toestel advertenties op een ander toestel beïnvloeden. Als een advertentienetwerk jullie aan hetzelfde huishouden koppelt en ook het productbezoek registreert, kan dat helpen verklaren waarom jij reclame ziet voor iets dat iemand anders bekeek. De Britse CMA beschrijft zulke koppelingen ook. Even op dezelfde wifi zitten betekent dus niet dat elke zoekopdracht zomaar wordt doorgegeven.

Als je speaker zich aangesproken voelt

Bij slimme speakers is die microfoon wel degelijk deel van de werking. Een Echo met ingeschakelde microfoon luistert lokaal naar zijn activeringswoord, legt Amazon uit. Na activatie kan audio naar de cloud gaan. Onbedoelde activaties zijn ook onderzocht: een toestel kan denken dat je het aanspreekt.

South Park speelde daar in 2017 mee. Commando's uit de aflevering activeerden ook speakers van kijkers, met ongewenste alarmen en vreemde boodschappenlijstjes als gevolg. Sommige kijkers trokken er de stekker voor uit.

AI geeft nog meer context

Meta kondigde in 2025 aan AI-gesprekken te gebruiken voor gepersonaliseerde inhoud en advertenties, met een uitrol in de meeste regio's. Dat geldt niet automatisch voor elk Belgisch account. Ik vermoed dat advertenties met die extra context nog vaker akelig raak gaan voelen.

Ook ChatGPT kan advertenties tonen in Free en Go, afhankelijk van de regio. Volgens OpenAI kan de huidige chat mee bepalen welke advertentie je ziet. Personalisatie met eerdere chats en geheugen heeft aparte instellingen en is aanvankelijk niet beschikbaar in de EER, waar België onder valt. Adverteerders krijgen je chats niet te zien.

Daarnaast kunnen gesprekken in persoonlijke ChatGPT-accounts voor modeltraining gebruikt worden, ook bij een betalend abonnement. Je kan dat uitzetten voor nieuwe chats. Training en advertentiepersonalisatie zijn aparte instellingen; ChatGPT Business gebruikt bedrijfsgegevens standaard niet voor training.

Voor gevoelig bedrijfswerk zou ik gratis AI-tools met advertenties vermijden. Plak er niet zomaar klantgegevens, contracten of interne plannen in. Kijk eerst naar de afspraken over gegevensgebruik en stem af met IT, ook als je voor de tool betaalt.

Ik bied ook AI-consultancy voor bedrijven aan. Samen bekijken we welke tools passen bij je werk en welke informatie erin mag, in overleg met je IT-team. Stuur me gerust een mailtje als je dat eens wil bekijken.